Alarmujące statystyki

Jak wynika z danych Komendy Głównej Policji, rośnie liczba prób samobójczych w Polsce. Od stycznia do listopada ub.r. odnotowano aż 12 647 takich przypadków, a w całym 2020 roku – 12 013, czyli o 5,27% więcej. Dla porównania należy wskazać, że od początku do końca 2019 roku zarejestrowano 11 961 zamachów na własne życie. To wzrost o 5,73% w stosunku do 2021 roku.

– Różne badania pokazują̨, że znaczną cześć samobójców, również niedoszłych, stanowią̨ ludzie z zaburzeniami nastroju. Problem potęguje pandemia. Związane z nią kłopoty emocjonalne, zdrowotne, rodzinne, zawodowe oraz finansowe mocno obciążają ludzi. Od wielu tragedii mogłaby uchronić społeczeństwo sprawna reforma w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, połączona ze wdrożeniem ogólnopolskiej strategii zapobiegania samobójstwom. Chodzi o powszechny dostęp do wsparcia terapeutycznego. Jeżeli nie dokonamy radykalnych kroków, to z roku na rok może być coraz gorzej – przestrzega psycholog Michał Murgrabia, prezes platformy ePsycholodzy.pl.

Z policyjnych statystyk wynika, że od stycznia do listopada 2021 roku było 8771 zamachów na własne życie wśród mężczyzn. Najwięcej z tych czynów, tj. 1066, dokonali Polacy w wieku 35-39 lat. Z kolei w przedziale wiekowym 30-34 lata takich prób było 1038. W ww. okresie 3876 prób samobójczych podjęły kobiety. Jednym z najbardziej alarmujących wyników jest to, że najwięcej takich przypadków odnotowano wśród nastolatek będących w wieku 13-18 – aż 911 przypadków). Kolejną grupą w tym zestawieniu są również młode Polki, czyli mające 19-24 lata (568).

– Fakt, że ogólnie więcej prób samobójczych było dokonywanych przez mężczyzn niż przez kobiety, może wynikać ze społecznych oczekiwań. Panowie czują, że muszą być silni i nie przystoi im okazywać np. bezsilności. Często tłumią swoje emocje. Na ich barkach standardowo spoczywa obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa finansowego rodzinie. W drugim roku pandemii, którego dotyczą ww. statystki, wielu młodych mężczyzn mogło mieć poważne problemy ekonomiczne, a przez to też osobiste, wynikające z poczucia niespełnienia, np. w roli głowy rodziny – mówi psycholog Danuta Wieczorkiewicz, prezes Fundacji Zobacz…JESTEM.

Natomiast prof. UW Małgorzata Dragan tłumaczy, że wiek 30-39 lat dla mężczyzny to czas, gdy kwestie zawodowe są niezwykle ważne, ze względu na poczucie własnego miejsca w społeczeństwie. Chce on widzieć, że coś już osiągnął i zapewnia swojej rodzinie dobrobyt. W czasie pandemii wielu mężczyzn mogło stracić to odczucie. Część z nich boryka się w dodatku z problemami alkoholowymi czy innymi uzależnieniami. To zwiększa ryzyko dokonywania zamachów samobójczych.

– W społeczeństwie kobiety odczuwają większe przyzwolenie na okazywanie emocji niż mężczyźni. Jednak z tego powodu w ich przypadku sygnały ostrzegawcze mogą być bagatelizowanie i lekceważone przez otoczenie. Generalnie wciąż wiele osób neguje zasadność pomocy psychologicznej i psychiatrycznej. A w czasie pandemii w ogóle trudniej było ją uzyskać. Dodatkowo dzieci do 18. roku życia nie mogą samodzielnie zgłosić się do psychologa bez zgody opiekuna prawnego. Tymczasem ww. wyniki pokazują, że wsparcie jest niezmiernie potrzebne zwłaszcza dorastającym dziewczynkom – alarmuje Danuta Wieczorkiewicz.

Z kolei prof. Dragan uważa, że najwyższy odsetek prób samobójczych wśród nastoletnich Polek może mieć głównie związek z izolacją w czasie pandemii i ograniczeniem kontaktów poza domem. W wieku 13-18 tworzenie bliskich więzi jest wyjątkowo ważne. Chłopcy mogą inaczej radzić sobie z brakiem kontaktów, np. częściej grają wspólnie w gry online. Natomiast dziewczęta, które stają się kobietami, bywają bardziej podatne na zranienia ze strony otoczenia, w tym odrzucenie przez rówieśników. Zamknięte w domach, w których rodzice przeżywali różnego rodzaju własne dramaty i trudności, m.in. zawodowe, zaniedbywane emocjonalnie lub doświadczające przemocy, bez wsparcia, mogły czuć się samotne, zagubione i nieszczęśliwe. Dla wielu z nich to też był czas pierwszych rozczarowań miłosnych i chęci podporządkowania się presji płynącej z mediów społecznościowych.

– Niestety przyczyn podejmowania prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży najczęściej można dopatrywać się w mało stabilnej rodzinie, która funkcjonuje w sposób dysfunkcyjny. Niewystarczająca ilość czasu poświęcana dziecku, alkoholizm, przemoc, częste kłótnie, a często też inne negatywne zdarzenia życiowe zwiększają ryzyko samobójstwa osoby wychowywanej w takich warunkach – komentuje psycholog Michał Murgrabia.

Różnice terytorialne

Z danych KGP wynika również, że od stycznia do listopada ub.r. najczęściej dochodziło do zamachów samobójczych na terenie podległym Komendzie Wojewódzkiej Policji w Katowicach (1661), Gdańsku (1530 prób) i Łodzi (1263). Z kolei na końcu zestawienia znalazły się jednostki KWP w Opolu (208 prób), Gorzowie Wielkopolskim (303) i Bydgoszczy (410).

– Różnice w liczbie prób samobójczych mogą być związane z tym, ilu ludzi zamieszkuje dany teren i jakiego typu problemy tam występują, np. ekonomiczne. Warte podkreślenia jest to, że faktyczna ilość tego typu zdarzeń w danym mieście może być jeszcze wyższa niż znana z oficjalnych statystyk. Jednak trudno ją precyzyjnie oszacować – zwraca uwagę ekspert z platformy ePsycholodzy.pl.

Trzeba też podkreślić, że w ub.r. na obszarze podległym KWP w Gdańsku odnotowano najwięcej zamachów samobójczych wśród nastolatek mających 13-18 lat (187 prób). Natomiast jeśli weźmiemy pod uwagę tylko próby dokonane przez Polki w wieku od 7. do 24. roku życia, to na ww. terenie stanowią one 51,5% wszystkich tego typu przypadków wśród kobiet (294 z 571). Nigdzie indziej w Polsce odsetek ten nie przekracza 50%. Są obszary, gdzie prób samobójczych młodych Polek odnotowano mniej niż 30% wśród wszystkich zamachów kobiet – KWP w Gorzowie Wielkopolskim – 27,7% (23 z 83) i KWP w Olsztynie – 28,6% (49 z 171).

– Przyczyny nasilonego zjawiska zamachów samobójczych wśród dziewczynek i młodych kobiet na obszarze podległym KWP w Gdańsku wymagają wielowymiarowej analizy. Być może dzieje się tam coś, o czym powszechnie nie wiadomo, a co jest ważne. Nie można też oczywiście przesądzać, że jest to pewnego rodzaju czasowy przypadek, niepotwierdzony żadną regułą. Ale mimo wszystko warto to głębiej sprawdzić, bo dane są naprawdę niepokojące – stwierdzają eksperci z platformy ePsycholodzy.pl 

Policyjne statystki dostarczają też dodatkowych informacji. Można m.in. wskazać, że w Polsce na jeden zamach samobójczy dokonany przez kobietę przypada 2,26 próby podjętej przez mężczyznę (3876 – 8771). Na obszarze KWP w Gdańsku wynik ten wynosi 1,67, w Łodzi – 1,85 , a w Katowicach – 1,88. Na drugim krańcu listy mamy Opole – 5,5, Radom – 3,66, a także Poznań – 3,59. Warto też dodać, że w Katowicach samych zamachów kobiet, bez względu na wiek, było najwięcej w całej Polsce – 575.  Dla porównania w Opolu odnotowano łącznie 32 takie przypadki.

***

UWAGA! Newsletter przesyłany jest do krajowych redakcji raz dziennie w godzinach porannych. Zawiera bezpłatne materiały (tekst, zdjęcie i/lub grafikę). Pobieraj i publikuj za darmo!

Artykuł KGP: Rośnie liczba prób samobójczych. Szczególnie niepokoją statystyki dotyczące młodych kobiet. pochodzi z serwisu myslenicka24.pl.

W ramach kampanii realizowanej przez Gminę Myślenice odbędzie się spektakl teatralny zrealizowany w ramach programu działaj lokalnie w 2020 r. pn. „Widzisz Reaguj #niejesteśsam skierowany do uczniów klas 7, 8 oraz szkół średnich. Spektakl razem z warsztatami dla nauczycieli i uczniów zostanie wznowiony w obecnym roku szkolnym, tak aby jak największa liczba uczniów, rodziców i wychowawców mogła go zobaczyć na żywo, oraz uczestniczyć w warsztatach profilaktycznych. Projekt jest realizowany przez: Teatr im. Kardynała Karola Wojtyły, Tancerzy Studio Tańca „R”. Opieka teatralno-pedagogiczno-psychologiczna Agnieszka Tola Słomka, Karola Kaczkowska.

Z inicjatywy Międzynarodowego Towarzystwa Zapobiegania Samobójstwom (IASP) już od 2003 nagłaśniana jest problematyka suicydologii. Suicydologia to nauka zajmująca się samobójstwami (ang. suicide – samobójstwo), ale również ogólnie pojętymi tendencjami autodestrukcyjnymi i ich wyrazami, w tym m.in. samookaleczeniami. Suicydologię określa się również często mianem nauki, która zajmuje się badaniem samobójstw i zapobieganiem im.

Celem Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom jest zwiększenie świadomości społecznej w zakresie tej tematyki oraz  wsparcie psychologiczne dla osób, u których pojawiają się myśli samobójcze.

Samobójstwami — jako poważnym problemem w dziedzinie zdrowia publicznego, trzeba się zająć, lecz zapobieganie im nie jest, niestety, łatwym zadaniem. Najnowsze badania wskazują, że zapobieganie samobójstwom jest wprawdzie możliwe, lecz wymaga całej serii działań, począwszy od zapewnienia jak najlepszych warunków wychowywania dzieci
i młodzieży, poprzez skuteczne leczenie zaburzeń psychicznych, a skończywszy na kontrolowaniu czynników ryzyka w środowisku. Sukces programów zapobiegania samobójstwu zależy przede wszystkim od odpowiedniej popularyzacji informacji na ten temat oraz od pogłębienia świadomości.

Brak uświadomienia społeczeństwa powoduje utrwalanie się legend  i przesądów, które utrudniają, a często uniemożliwiają, zapobieganie zjawiskom, które niezależnie od światopoglądu, oceniamy wszyscy jako smutne, bolesne i złe. W przestrzeni społecznej niestety pokutuje wiele przekłamań, półprawd czy mitów, które należy ,,odczarować”.

FAKTY I MITY – opracowanie dr Andrzej Kobiałka – PROFILOGOS

Faktem jest że:

• Samobójstwom można zapobiec. Mimo to co 40 sekund ktoś umiera gdzieś na świecie z powodu samobójstwa, a dużo więcej osób podejmuje próbę samobójczą.
• Zaburzenia psychiczne i szkodliwe picie alkoholu przyczyniają się do wielu samobójstw na całym świecie.
• 134% zwiększyła się liczba prób samobójczychpodejmowanych przez dzieci i młodzież w grupie wiekowej 13-18 lat między 2013 a 2020 r. w Polsce. W 2013 r. osoby z tej grupy wiekowej podjęły 348 prób samobójczych, podczas gdy w 2020 r. – 
• Liczba prób samobójczych zakończonych zgonem w grupie wiekowej 13-18 lat zmniejszyła się o 26%między 2013 a 2020 r. 144 osoby w wieku 13-18 lat odebrały sobie życie w wyniku samobójstwa w 2013 r., podczas gdy w 2020 r. – 106 osób.
• W Polsce prawie 2 razy więcej osób popełniło samobójstwo niż zginęło w wypadkach drogowych!W 2014 roku w wypadkach drogowych poniosły śmierć 3202 osoby, natomiast aż 6165 osób popełniło samobójstwo

Z powodu stygmatyzacji związanej zwłaszcza z samobójstwami i zaburzeniami psychicznymi wielu ludzi nie poszukuje pomocy. Zwiększenie świadomości społecznej
i przełamywanie tabu mają duże znaczenie.

Mitami są m.in. poglądy, iż:

• „Ludzie, którzy mówią o samobójstwie, nie odbierają sobie życia.”

Nieprawda. Według licznych autorów 80 do 85% samobójców ostrzegało uprzednio swoich najbliższych o zamiarze odebrania sobie życia.

• „Samobójstwo przychodzi bez ostrzeżenia.”

Nieprawda. Nawet, jeżeli desperat nie komunikuje swojego zamierzenia w sposób werbalny i bezpośredni, zawsze samobójstwo zwiastują pewne typowe symptomy, jak np.: obniżenie nastroju, przygnębienie, smutek, brak troski o wygląd zewnętrzny, unikanie kontaktów towarzyskich, pilne regulowanie własnych spraw, rozdawanie cennych przedmiotów itp.

• „Samobójcy chcą umrzeć za wszelką cenę.”

Nie wszyscy. Jedynie ci, których motywacja samobójcza ma charakter autentyczny rzeczywiście pragną umrzeć, nie uwzględniając innych rozwiązań. Tego typu motywacji samobójczych jest około 51–65%.

• „Samobójcy nie chcą umrzeć. Pragną jedynie manipulować swoim otoczeniem.” Niezupełnie. Manipulować swoim otoczeniem (niekoniecznie w sensie szantażowania), zwrócić uwagę na siebie, na swoje problemy, uzyskać pewną pomoc pragną ci spośród suicydentów, których motywacja samobójcza ma charakter instrumentalny, tzn. ci, którzy wyrażają wolę życia, jednak w innych, lepszych warunkach. Samobójcy instrumentalni stanowią 34–48% wszystkich suicydentów.
• „Poprawa nastroju po kryzysie samobójczym oznacza koniec zagrożenia.” Rzekoma poprawa nastroju może być bowiem związana
  z zakończeniem walki dwóch wewnętrznych popędów — życia i śmierci, może oznaczać uwolnienie się od dylematu „żyć albo nie żyć” i podjęcie ostatecznej decyzji
  o samounicestwieniu.
• „Samobójstwu nie można zapobiec.”

Niekoniecznie. Jeśli motywacja samobójcza ma charakter instrumentalny, a więc wiąże się z pewnym dyskomfortem życiowym, wówczas szybkie dostrzeżenie zagrożenia
i adekwatna reakcja na nie, mogą zapobiec nieszczęściu.

• „Osoba o skłonnościach samobójczych będzie mieć je już zawsze.”

Niekoniecznie. W niektórych przypadkach skłonności samobójcze mogą mieć charakter reaktywny, sytuacyjny, mijają zatem z chwilą rozwiązania problemu. Bardziej trwały charakter mogą mieć natomiast tendencje samobójcze jednostek posiadających osobowość suicydalną. Jednak nawet osoby cierpiące na depresję endogenną mogą pomyślnie przejść terapię i z pomocą życzliwych „ważnych innych” uwolnić się od tego problemu.

• „Próby samobójcze rzadko bywają ponawiane.”

Niekoniecznie. Niektórzy autorzy (np. Anthony) szacują, że około 12% niedoszłych samobójców próby te ponawia nawet kilka krotnie, przy czym trzecia próba jest już zwykle udana. B. Hołyst mówi tu nawet o 60%.

• „Wszyscy samobójcy są umysłowo chorzy.”

Nieprawda. Owszem, wielu spośród suicydentów cierpi na pewne zaburzenia psychiczne (np. depresję, schizofrenię), jednak odsetek ich nie pozwala na przyjęcie generalnej tezy, iż choroba psychiczna, czy umysłowa leży u podłoża każdego samobójstwa.

• „Samobójstwa popełniają ludzie określonego typu.”

Nie zawsze. Owszem, można określić tzw. grupy podwyższonego ryzyka, jednak problem samobójstwa dotyka ludzi wszelkich ras, religii, ludzi w każdym wieku
i w każdej sytuacji społeczno-ekonomicznej.

Mając na uwadze hasło, iż: Życie jest jak szkło, nie rozbij go! Nakreślamy miary szerszego wpływu oddziaływań i pomocy m.in.:

• w społecznościach lokalnych, w których istnieją organizacje (szkoły, organizacje religijne, zakłady pracy itd.), które udzielają ludziom wsparcia i są na tyle zintegrowane, że kierują potrzebujących pomocy pod właściwe adresy;
• w rodzinach i kręgach towarzyskich, które dają wsparcie, zwiększają odporność, rozpoznają czynniki ryzyka zagrażające samobójstwem oraz skutecznie interweniują, aby pomoc swoim bliskim;
• w klimacie społecznym, w którym poszukiwanie pomocy w związku z zachowaniami samobójczymi nie jest już tematem tabu, lecz może być przedmiotem debaty publicznej.
• sięgając po doraźną pomoc do poradni suicydologicznych (https://ptzs.pl/poradnie-suicydologiczne)

Opracowanie: PROFILOGOS dr Andrzej Kobiałka. Profilaktyka – Diagnoza – Terapia

Artykuł 10 września – Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom pochodzi z serwisu myslenicka24.pl.